افزایش سرعت وردپرس با حذف CSS و JS بلااستفاده (راهنمای کامل)

مقدمه
در دنیای رقابتی امروز، سرعت سایت یکی از عوامل کلیدی در موفقیت هر وب‌سایت به‌شمار می‌رود. کاربران اینترنت انتظار دارند صفحات در کسری از ثانیه بارگذاری شوند و در غیر این صورت، به‌سرعت از سایت خارج خواهند شد. از سوی دیگر، موتورهای جستجو مانند گوگل نیز سرعت بارگذاری صفحات را به‌عنوان یکی از معیارهای اصلی رتبه‌بندی در نظر می‌گیرند. یکی از عوامل مهمی که به‌طور مستقیم بر سرعت سایت تأثیر می‌گذارد، فایل‌های CSS و JavaScript بلااستفاده است.

بسیاری از سایت‌های وردپرسی به‌مرور زمان با انبوهی از استایل‌ها و اسکریپت‌هایی مواجه می‌شوند که در همه صفحات موردنیاز نیستند. این فایل‌ها نه‌تنها باعث افزایش حجم صفحه و زمان بارگذاری می‌شوند، بلکه می‌توانند بر تجربه کاربری نیز تأثیر منفی بگذارند. در این مقاله، به‌طور دقیق بررسی می‌کنیم که CSS و JS بلااستفاده چیستند، چرا حذف آن‌ها اهمیت دارد، و چگونه می‌توان با استفاده از ابزارهای مختلف بهینه‌سازی سایت، عملکرد سایت وردپرسی را به‌شکل چشم‌گیری ارتقا داد.

۱. Unused CSS/JS چیست و چرا اهمیت دارد؟

در هر وب‌سایتی، فایل‌های CSS و JavaScript وظیفه دارند ظاهر و رفتارهای تعاملی صفحات را کنترل کنند. اما در عمل، بسیاری از این فایل‌ها به صورت مشترک در تمام صفحات بارگذاری می‌شوند، حتی اگر فقط در یک یا دو صفحه کاربرد داشته باشند. به این دسته از فایل‌ها، CSS و JS بلااستفاده (Unused) گفته می‌شود.

برای مثال، ممکن است یک افزونه فرم‌ساز فقط در صفحه “تماس با ما” استفاده شود، اما فایل‌های مربوط به آن در تمام صفحات سایت بارگذاری شوند. یا یک استایل مربوط به دکمه‌های فروشگاه در بلاگ سایت هم لود شود، در حالی که هیچ دکمه‌ای وجود ندارد. این فایل‌ها باعث:

• افزایش حجم کلی صفحه
• افزایش زمان بارگذاری اولیه (First Load)
• افزایش زمان رندر صفحه (Render Time)
• کاهش امتیاز Core Web Vitals
• و در نهایت، افت رتبه سئو می‌شوند.

حذف CSS/JS بلااستفاده به‌معنای حذف کدهایی است که در یک صفحه خاص بارگذاری می‌شوند ولی مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. این کار، هم تجربه کاربری را بهبود می‌بخشد و هم سرعت سایت را به‌شکل محسوسی افزایش می‌دهد.

۲. چطور PageSpeed Insights این مشکل را شناسایی می‌کند؟

ابزار PageSpeed Insights یکی از ابزارهای رایگان گوگل برای تحلیل عملکرد وب‌سایت است که اطلاعات دقیقی درباره سرعت بارگذاری، تجربه کاربری، و بهینه‌سازی منابع ارائه می‌دهد. یکی از بخش‌های مهم گزارش این ابزار، “Remove unused CSS” و “Remove unused JavaScript” است.

وقتی شما آدرس سایت خود را در PageSpeed Insights وارد می‌کنید، این ابزار ابتدا سایت را بارگذاری و شبیه‌سازی می‌کند، سپس بررسی می‌کند که چه بخش‌هایی از CSS و JS واقعاً استفاده شده‌اند و چه بخش‌هایی بدون استفاده باقی مانده‌اند. نتیجه این تحلیل معمولاً به این شکل ارائه می‌شود:

• لیستی از فایل‌های CSS یا JS که حجم زیادی دارند ولی تنها بخش کوچکی از آن‌ها در صفحه مورد استفاده قرار گرفته است.
• میزان استفاده‌شده و بلااستفاده به‌صورت درصدی نمایش داده می‌شود (مثلاً: 95% unused).
• لینکی به هر فایل داده می‌شود تا بتوانید محل آن را بررسی کنید.

علاوه‌براین، در صورت وجود CSS/JS اضافی، نمره Performance شما کاهش می‌یابد و مستقیماً بر شاخص‌های Largest Contentful Paint (LCP) و Total Blocking Time (TBT) اثر منفی می‌گذارد.

به همین دلیل، توجه به این بخش از گزارش PageSpeed Insights، یکی از اولین گام‌های ضروری برای بهینه‌سازی عملکرد سایت محسوب می‌شود.

۳. معرفی روش‌های اتوماتیک با افزونه‌ها (Asset CleanUp, WP Rocket)

برای بسیاری از کاربران وردپرس، استفاده از افزونه‌های آماده یکی از سریع‌ترین و مطمئن‌ترین راه‌ها برای حذف CSS و JS بلااستفاده است. این ابزارها به‌صورت خودکار یا نیمه‌خودکار کدهای اضافی را شناسایی کرده و از بارگذاری آن‌ها در صفحات غیرضروری جلوگیری می‌کنند. در ادامه، دو افزونه محبوب و قدرتمند در این زمینه را معرفی می‌کنیم:

۱- Asset CleanUp: Page Speed Booster

این افزونه به شما امکان می‌دهد فایل‌های CSS و JS را به‌صورت دستی یا اتوماتیک برای هر صفحه غیرفعال کنید. امکانات کلیدی آن شامل:

• اسکن هر صفحه برای شناسایی منابع بارگذاری‌شده
• امکان غیرفعال‌سازی فایل‌های خاص در صفحات مشخص (مثلاً غیرفعال کردن اسکریپت ووکامرس در صفحه بلاگ)
• پشتیبانی از نسخه رایگان و حرفه‌ای با امکانات بیشتر
• سازگار با اکثر قالب‌ها و افزونه‌ها

مزیت اصلی Asset CleanUp در کنترل دقیق و انعطاف‌پذیری بالا برای مدیریت فایل‌هاست.

۲- WP Rocket

WP Rocket یکی از بهترین افزونه‌های کش و بهینه‌سازی برای وردپرس است که امکانات متنوعی برای مدیریت فایل‌ها دارد. برخی ویژگی‌های مرتبط با حذف CSS/JS بلااستفاده:

• بارگذاری تنبل فایل‌های JS
• حذف CSS بلااستفاده (Remove Unused CSS) به‌صورت خودکار
• ادغام و مینیفای CSS و JS
• بهینه‌سازی خودکار عملکرد بدون نیاز به پیکربندی پیچیده

مزیت اصلی WP Rocket در سهولت استفاده و قابلیت‌های خودکار است که برای کاربران غیرتخصصی بسیار مفید است.
در مجموع، اگر به دنبال راه‌حل سریع و آسان برای کاهش CSS/JS بلااستفاده هستید، استفاده از این افزونه‌ها می‌تواند نقطه شروع بسیار مؤثری باشد.

۴. معرفی روش‌های حرفه‌ای با Webpack، PurgeCSS و Tailwind CSS JIT

برای توسعه‌دهندگان حرفه‌ای یا تیم‌هایی که پروژه‌های وردپرس را با کدنویسی اختصاصی و ساختارهای سفارشی مدیریت می‌کنند، استفاده از ابزارهای پیشرفته مانند Webpack، PurgeCSS و Tailwind CSS JIT یک راهکار کاملاً منعطف و دقیق برای حذف CSS/JS بلااستفاده است.

۱- Webpack

Webpack یک ماژول باندلر (Module Bundler) بسیار قدرتمند است که به شما اجازه می‌دهد تمام منابع پروژه مانند CSS، JS، تصاویر و فونت‌ها را کنترل و فشرده‌سازی کنید. با تنظیم درست Webpack می‌توانید:

• فایل‌های CSS و JS را فقط در صورت نیاز وارد صفحه کنید.
• از tree-shaking برای حذف کدهای استفاده‌نشده بهره بگیرید.
• فرآیند build را کاملاً شخصی‌سازی کنید.
• در پروژه‌های پیچیده، Webpack بهترین انتخاب برای کنترل دقیق منابع است.

۲- PurgeCSS

PurgeCSS ابزاری است که کدهای CSS بلااستفاده را با اسکن فایل‌های HTML، JS و Blade/PHP حذف می‌کند. این ابزار برای پروژه‌هایی که از فریم‌ورک‌های CSS مانند Bootstrap یا Tailwind استفاده می‌کنند، فوق‌العاده کاربردی است.

• با بررسی فایل‌های قالب و محتوا، تنها کلاس‌های استفاده‌شده را نگه می‌دارد.
• حجم فایل CSS خروجی را تا ۹۰٪ کاهش می‌دهد.
• به راحتی قابل اتصال به Webpack یا Gulp است.

۳- Tailwind CSS JIT (Just-in-Time Mode)

Tailwind CSS یک فریم‌ورک utility-first برای طراحی فرانت‌اند است. حالت JIT آن باعث می‌شود فقط کلاس‌هایی که در کد واقعاً استفاده شده‌اند تولید و بارگذاری شوند. ویژگی‌های آن:

• حذف کامل کلاس‌های بلااستفاده در زمان build
• سرعت بالای کامپایل
• خروجی بسیار کم‌حجم و بهینه‌شده برای پروداکشن

برای پروژه‌هایی که با Tailwind توسعه داده می‌شوند، استفاده از JIT نه تنها ساده‌ترین بلکه یکی از بهینه‌ترین روش‌ها برای مدیریت CSS است.

این روش‌ها نیازمند دانش فنی بیشتری هستند، اما در ازای آن کنترل کامل‌تری بر منابع پروژه و بهینه‌سازی دقیق‌تر به شما می‌دهند.

۵. حذف اسکریپت از صفحات خاص (مثلاً WooCommerce فقط در صفحه فروشگاه)

یکی از مهم‌ترین دلایل افزایش CSS و JS بلااستفاده در سایت‌های وردپرسی، بارگذاری فایل‌های افزونه‌ها در تمام صفحات سایت است؛ درحالی‌که بسیاری از این افزونه‌ها فقط در چند صفحه خاص مورد استفاده قرار می‌گیرند. یک نمونه رایج، افزونه WooCommerce است که معمولاً در کل سایت اسکریپت‌ها و استایل‌های خود را بارگذاری می‌کند، حتی اگر فروشگاه فقط در یک یا دو صفحه باشد.

چرا این مشکل‌زاست؟

بارگذاری بی‌مورد فایل‌های WooCommerce یا افزونه‌های مشابه در صفحاتی مانند بلاگ، تماس با ما یا درباره ما باعث می‌شود:

حجم صفحه افزایش یابد

زمان بارگذاری کند شود

امتیاز PageSpeed کاهش یابد

منابع مرورگر کاربران بی‌دلیل مصرف شود

راهکار چیست؟

برای جلوگیری از این مشکل، می‌توان با روش‌های زیر اسکریپت‌ها را فقط در صفحات موردنیاز بارگذاری کرد:

۱- استفاده از Asset CleanUp یا Perfmatters

این افزونه‌ها به شما اجازه می‌دهند فایل‌های مربوط به WooCommerce (مانند wc-cart-fragments.js یا woocommerce.css) را از صفحات غیر فروشگاهی غیرفعال کنید.

۲- استفاده از شرط در functions.php

اگر با کدنویسی آشنا هستید، می‌توانید با استفاده از شرط‌ها، بارگذاری اسکریپت‌ها را کنترل کنید. مثلاً:

add_action( 'wp_enqueue_scripts', 'disable_woocommerce_scripts', 100 );
function disable_woocommerce_scripts() {
    if ( ! is_woocommerce() && ! is_cart() && ! is_checkout() ) {
        wp_dequeue_style( 'woocommerce-general' );
        wp_dequeue_script( 'wc-cart-fragments' );
    }
}

این کد بررسی می‌کند که اگر صفحه مربوط به فروشگاه یا پرداخت نیست، فایل‌های مربوطه بارگذاری نشوند.

حذف هدفمند اسکریپت‌ها از صفحات غیرمرتبط، یکی از موثرترین روش‌ها برای کاهش بار اضافی در سایت‌های وردپرسی است و تأثیر قابل‌توجهی در افزایش سرعت و بهبود تجربه کاربری دارد.

6. نتیجه‌گیری

همان‌طور که در این مقاله بررسی کردیم، وجود فایل‌های CSS و JS بلااستفاده یکی از عوامل مهم در کاهش سرعت بارگذاری سایت‌های وردپرسی است. این کدها نه‌تنها منابع سرور و مرورگر را هدر می‌دهند، بلکه تجربه کاربری را نیز تحت تأثیر قرار داده و منجر به افت رتبه در نتایج جستجو می‌شوند.

خوشبختانه، راهکارهای متعددی برای شناسایی و حذف این فایل‌های اضافی وجود دارد؛ از ابزارهای ساده مانند WP Rocket و Asset CleanUp گرفته تا روش‌های پیشرفته‌تری مانند استفاده از Webpack، PurgeCSS یا Tailwind JIT. همچنین با اعمال تکنیک‌هایی مثل بارگذاری اسکریپت‌ها فقط در صفحات خاص، می‌توان بهینه‌سازی را دقیق‌تر و هدفمندتر انجام داد.

اگر شما یک طراح سایت، سئوکار یا صاحب کسب‌وکار هستید و به دنبال افزایش سرعت سایت وردپرسی خود هستید، ما در نوین مستر خدمات تخصصی بهینه‌سازی سایت را ارائه می‌دهیم. همچنین می‌توانید در دوره جامع بهینه‌سازی سرعت سایت وردپرسی شرکت کنید و این تکنیک‌ها را به‌صورت عملی بیاموزید.

برای مشاوره رایگان یا ثبت‌نام در دوره، همین حالا با ما تماس بگیرید یا از طریق لینک زیر اقدام کنید:

خرید دوره افزایش سرعت سایت